Gymnasium Bernrode, Heeswijk-Dinther

Het probleem

“Wij zijn best een traditionele school en lopen niet met alle hypes mee”, vertelt teamleider Geurts die in 2011 als biologiedocent op deze school begon. “We werken bijvoorbeeld bewust vooral met boeken en schriften. Dat is een didactische keuze. We vinden schermen te weinig toevoegen aan het onderwijs, eerder afleiden.”

Maar schermen kwamen de afgelopen jaren toch steeds vaker de school binnen in broekzakformaat. “Ik stond als docent altijd genuanceerd in de wedstrijd. Docenten gebruikten ook goede didactische toepassingen op die telefoons, bijvoorbeeld voor het oefenen in de moderne vaktalen.”

Zijn beeld kantelde toen hij een paar jaar terug lesgaf aan een nieuwe brugklas. “Het was in de tweede of derde schoolweek en ik zocht deze leerlingen in de pauze om te zien hoe het met ze ging. Ik vond zo’n acht jongetjes in de gang, ze stonden op een rijtje te gamen. Ze hadden net de grote stap gemaakt naar de middelbare, naar een compleet nieuwe wereld waar je vrienden moet maken en ervaringen moet uitwisselen. Maar er gebeurde niks qua interactie, ze waren allemaal in hun schermpjes gezogen.”

Ook tijdens zijn lessen begon het steeds meer te wringen. “De afspraak was: telefoons worden alleen gebruikt wanneer de docent het vraagt, anders neemt de docent hem in. Het dieptepunt was toen ik tijdens een les wel 13 telefoons op mijn tafel had liggen. Toen dacht ik: dit moet anders.”

De aanpak

In 2017 stelde Geurts als biologiedocent voor om te gaan werken met een telefoontas. Dat werd schoolbreed uitgerold. “Dat hielp wel in de les, maar het telefoongebruik in de pauzes bleef bestaan. Ook hield niet elke collega zich aan de afspraak, want het vereiste iedere les weer opnieuw aandacht. Nog los van de collega’s die uit didactische keuzes de telefoon nog steeds als hulpmiddel gebruikten.”

Uiteindelijk is de school na de meivakantie in 2024 overgestapt op het beleid ‘thuis of in de kluis’. “We hebben het als pilot aangekondigd, dat was ook een stukje strategie. Het is de periode dat de zesdeklassers met hun eindexamen begonnen, dus een mooi moment voor een nieuwe start. Dat hebben we na een succesvolle start doorgezet na de zomervakantie. In het beleid hebben we echt gefocust op het positieve: wat brengt het je? We willen sociaal contact stimuleren, concentratie in de klas verbeteren en afleiding en verslaving tegengaan.”

Handhaven

Docenten en conciërges handhaven samen het smartphone-beleid op Gymnasium Bernrode. “Als schoolleiding hebben we gezorgd dat dit niet alleen bij onze conciërges kwam te liggen. Bij de start zijn ook wij gaan surveilleren in de pauzes en we vragen van docenten om ook alert te zijn op de wandelgangen. Want ook tussen de lessen door handhaaf je de schoolregels. We moeten dit samen doen.” Om problemen met roosterwijzigingen op te vangen, wordt het rooster op schermen in de school gepubliceerd. Communiceren doet school vooral via Teams, whatsapp-groepen met leerlingen en docenten worden niet meer gebruikt.

Indien leerlingen toch hun telefoon gebruiken, worden die ingenomen en pas om half vijf teruggegeven. “Je mag hem ook de volgende dag ophalen, maar dat doet niemand natuurlijk”, lacht Geurts. “Uiteraard zijn er ook zogenaamde veelplegers. Vanaf de derde inbeslagname moet een leerling op vrijdagmiddag terugkomen en twee uur nablijven.”

Obstakels

Het belangrijkste voor succes is volgens de teamleider toch het draagvlak binnen je organisatie. “Als het niet samen wordt gedragen, dan heeft het weinig zin.” Bij sommige secties was er wel weerstand. “Die moesten voor didactische doelen omschakelen naar tablets of laptops. Dat is omslachtiger, dus je verliest wel wat gemak.”

Maar over het algemeen zijn de reacties heel begripvol. Sommige leerlingen krijgen een uitzondering vanwege een zorgvraag. “Een leerling met diabetes kan via de telefoon zijn of haar suiker checken. Daar zijn natuurlijk uitzonderingen voor mogelijk.”

Ook ouders reageren positief. “Mijn collega-teamleider deed de eerste ouderavond voor nieuwe ouders. Zij zei: wij zijn een telefoonloze school, dat betekent dus thuis of in de kluis. Toen kreeg zij een staande ovatie! Dat hadden we nog nooit meegemaakt.”